Makale Arşivi
  
  
  
Fotoğraf Çekimleri
  
Yurtdışı Gezi Fotoğrafları
  
Hazırladığı Eserler
  
Seminer ve Konferanslar
  
Plaketler
  
Teşekkür Belgeleri
  
Ödül Törenleri
 KESKİN-1 UÇAĞININ BİLİNMEYEN GERÇEĞİ

Tarihi gurur kaynağımız  

KESKİN -1 UÇAĞI'NIN BİLİNMEYEN GERÇEĞİ

Türk Hava Kurumu Cumhuriyetin ilanından 16 Ay sonra 16 Şubat 1925 tarihinde ulu önder Mustafa Kemal'in emri ile 'Türk Tayyare Cemiyeti' adı altında kuruldu. 23 Nisan 1926'da Türk Havacılığının gereksinimi olan teknik personelin eğitimi amacı ile Tayyare Makinist Mektebi hizmete açıldı. Aynı yıl Alman Junkers Tayyare Fabrikası işbirliği ile Kayseri'de TOMTAŞ uçak fabrikası kuruldu. Alman Junkers lisansı ile A-19 ve A-20 uçakları üretildi. Mustafa Kemal Atatürk Hava kuvvetlerine her fırsatta verdiği önemi "İstikbal göklerdedir." sözü ile vurgulamıştır.

UÇAK KAMPANYASI

Cumhuriyetin ilk yıllarında yeni devletin iktisadi durumu çok zayıf, millet fakir idi.  Ama buna rağmen yeni Türkiye Cumhuriyeti'ni her yönden güçlendirmek için herkes gücü nispetinde maddi manevi destekte bulunmalıydı. Bu sebeple "Ordu-Millet El Ele Kampanyası" düzenlendi. Bunun için yardıma hazır her Keskinli katılmıştır denilebilir. Devlete desteğin en güzel örneği, 1926 yıllında zengin fakir herkesin bu yardımlara katılmasında açıkça görülmüştür. Öyle ki fakir, kimsesiz dul bir kadının elindeki iki keçiden birisini yardım olarak verdiği ifade edilir. Paralarla bir uçak satın alınmış üzerinde "Keskin-1" yazılarak Türk Tayyare Cemiyetine hediye edilmişti. Paraların toplanmasında Keskinli tüccarların katkısı büyük olmuştur.

Kurtuluş Savaşının yaralarını sarmaya devam eden Türk Milleti yoksulluğuna aldırmadan devletinin bu kampanyasına 10 yıl içinde 351 uçak alarak destek olmuştur. "Ordu Millet El Ele" kampanyası bir başarının ortak ürünüdür. Genç cumhuriyetin bir sivil toplum kuruluşu olan THK'nin millet nezdinde büyük ölçüde kabul görmesinin tarihi belgesidir.

UÇAĞIN TESLİM TARİHİ

1995 yılında yayınlanan Keskin kitabında Keskin-1 uçağı ile ilgili bölümde kitabın 25. ve 26. sayfalarında şu ifadeler yer almaktadır:

"Bu uçağın Keskinliler tarafından Türk Hava Kuvvetlerinin yetkililerine hangi ay ve yılda teslim edildiğini şimdiye kadar tespit etmek mümkün olmadı. Ancak arşivimizdeki bu konuda belge olan iki adet resimden ki bunların uçakların teslim edilmesi sırasında çekildiği anlaşılmaktadır. Yıl olarak ne zaman alınıp hediye edildiğini tahmin etmek zor değildir. Şöyle ki; başta Milli Mücadele yıllarında Kazan'ın müftüsü olan M.Sadık (Cönger) Efendi ve diğer Keskinli eşrafın Şapkalı olmaları, bu resmin Şapka inkılabı diye bilinen Şapka giyme mecburiyeti getiren kanunun (25 Kasım 1925'de) çıkarılmasından sonra çekildiğini göstermektedir. Uçağın üzerinde "Keskin-1" yazısında eski harflerle (Arap harfleriyle) yazılmış olması ise harf inkılâbı olarak bilinen Latin harflerinin kabul edilme tarihinden (1 Kasım 1928'den) önce olduğunu ifade etmektedir. Bu durum ise, bizde uçağın büyük ihtimalle 1926 yılında alınıp hediye edildiği kanaatini güçlendirmektedir."

Oysa Keskin-1 Uçağı hakkında yaptığım araştırma sırasında Genel Kurmay Başkanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığından Genel Sekreter Hava Pilot Kurmay Albay M. Fatih Sert'in şahsıma gönderilen yazılı belgede uçağın teslim tarihi ve teslim töreninde bulunanların isimleri de ortaya çıkmış oldu. Uçak Keskin'in ileri gelenlerinden oluşan bir heyet tarafından 30 Ağustos Zafer Bayramı şenliklerinde Ankara'da dönemin Milli Savunma Bakanı Abdülhalık Efendi ve Tayyare Cemiyetinin yetkililerinden oluşan heyete teslim edilmiş. 11 yıl Türk Semalarında hizmet vermiş.

UÇAĞIN ÖZELLİKLERİ

Bu bilgiler ilk defa gün ışığına çıkıyor. Yaptığım araştırmada Keskin-1 Uçağının tüm özelliklerini öğrenme imkânının bularak sizlere sunuyorum.

Breguet- 19 A-2 tipindeki Keskin-1 Uçağı bu tarihten itibaren eğitim ve keşif amaçlı uçuşlarda kullanıldı 1937 yılında yerini satın alınan daha gelişmiş uçaklara bırakarak envanterden çıkarıldı. 1926 yılı Fransız yapımı olan uçak tek motorlu, 9,5 metre boyunda 14.83 m genişliğinde, 3.34 Mt yüksekliğinde, Benzinli, üzerinde iki makineli tüfek ve iki personel kapasitesi bulunuyordu.

UÇAK FİLOSU ANADOLU'YU GEZDİ

Bu uçakların en büyük özelliği tamamının Türk Hava Kurumu vasıtasıyla vatandaşlardan toplanan bağışlarla alınmış olmalarıdır. Halkın bağışlarıyla alınan bu uçakların her birinin üzerinde hangi şehir veya ilçenin bağışlarıyla alındığını belirtmek amacıyla o yerleşim biriminin adı başlangıçta eski yazıyla, Harf Devriminden sonra da yeni harflerle yazılmış bulunmaktaydı.

Bu arada THK'nın kuruluşuna öncülük etmiş olan büyük Ata bu kuruluşu ve bu kuruluşa yaptıkları bağışlarla silahlı kuvvetlerimize 300 civarında uçak kazandıran halkımıza bir şükran ifadesi olarak yurtiçi turların yapılmasını emretti. 1933 yılında 3 Breguet 19'dan oluşan filo bütün yurdumuzu gezdi.

Cumhuriyet'imizin 10. yıl kutlamalarına uçaklarıyla katılan Sovyet Heyeti'nin ziyaretlerini iade etmek maksadıyla Moskova'ya 5 uçaktan meydana gelmiş bir grubun ziyareti düzenlendi. Sivastopol ve Harkov'da kaldıktan sonra Moskova'ya intikal eden uçaklarımız büyük bir coşkuyla karşılandı. 1 Mayıs 1934 gösterilerine katılan uçaklarımız daha sonra Harkov-Zaporojne üzerinden Bükreş'e gitti ve 15 Mayıs'taki "Kahramanlar Günü" gösterilerine katıldı. Bilahare İstanbul üzerinden Eskişehir'e dönüldü.

NEDEN "KESKİN-1" İSMİ VERİLDİ?

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Paşa'nın "İstikbal göklerdedir" sözünün manasını en iyi anlayanların başında Keskinliler' in geldiğinin en güzel belgesi olan bu hadise bile büyüklerimizin Milli konulardaki hassasiyetlerini açıkça ortaya koymaktadır.

Fotoğraflarda da görüldüğü gibi uçağın üzerine Arapça "Keskin-1" yazılmasını, o vatanperver ve fedakâr insanların (Kazalarının ismini uçağın üzerine yazmakla, başka bir ifade ile o uçağa Keskin adini vermekle) Keskin'i ne kadar çok sevdiklerinin ve ne kadar milliyetperver olduklarının işareti olarak görmek gerekir. Ayrıca, "Keskin-1" yazılıp numaralandırılması ikinci bir uçak daha satın alıp devlete hediye etmeyi düşünüyorlardı kanaatini uyandırmaktadır ki, böyle bir düşünce bile, Keskinliler 'in vatanperverliklerinin, fedakârlıklarının ve milliyetçi duygularının ne kadar güçlü ve büyük olduğunu ortaya koymaktadır.

ADINA GAZETE ÇIKTI

"Keskin-1" i ismi Keskin ve Kırıkkale için özel bir anlam ifade eder. Keskin-1 ismi Keskin ve yöre halkının vatanperverliğinin özetidir. 1998 yılında Keskin'de çıkarılan gazete'ye de Keskin -1 ismi verilmiştir. Ayrıca www.keskinliler.com sitesinde Keskin -1 uçağı hakkında bilgiler ve fotoğraflarla bu tarihi gurur Türkiye'ye ve dünyaya tanıtılmaya çalışılmaktadır. Ancak sitedeki bilgilerde eksiklik bulunmaktadır.

HAVA KUVVETLERİNDEN GÖNDERİLEN İKİ SAYFALIK BİLGİ METNİ

KESKİN -1 BREGUET-19 A-2 UÇAĞININ ÖZELLİKLERİ

Yapımcı Firma ve Ülke : Societe Anoyme des Ateliers D'Aviation Louis Breguet - FRANSA
Motor Adedi ve Tipi   : Tek (500 Bg.Hispano-Suzia)
Boyu                         :  9,5 M.
Genişliği                   :  14,83 M.
Yüksekliği                 :  3,34 M.
Yakıt Cinsi                : Benzin
Depo Kapasitesi       : Dahili-Harici 600 LT.
Yapım Tarihi             : 1926
Türkiye'de Hizmete Giriş Tarihi : 1928
Uçuş Tavanı              :  500 M.
Silahları                     :  2 Makineli Tüfek
Taşıma Kapasitesi    :  2 Personel

BİZ DE BİR UÇAK İSTİYORUZ

İSKİLİP, ZİLE ÖRNEĞİ

Çorum'un İskilip ilçesi de Keskin halkının ve ileri gelenlerinin yaptığı vatanperverlik örneğini 1931 yılında hayata geçirdi. 'İskilip ve Köylüleri Tayyaresi'ni alarak Türk Hava Kurumuna hediye etti. 2003 yılında İskilip Belediyesi 72 yıl önce atalarının bağışladığı uçağın orijinalini veya bir benzerinin Türk Hava Kurumundan talep ederek bu tarihi olayı canlı tutmak istediler. Olay ulusal basında geniş yer buldu dönemin İskilip Belediye Başkanı Mehmet Lokum'un Türk Hava Kurumu ile yaptığı yazışmalarda '"İskiliplilerin onur kaynağı olan bu Tayyareyi bir proje ile birleştirip gelecek nesillere aktarmak sureti ile yetişen nesillerin milli duygularını ayakta tutmak, bu şerefli eseri gelece taşımak istiyoruz" şeklindeki cümleleri şahsımın duyguları ile paralellik gösteriyordu. Kendilerinden yaptıkları tüm yazışmaların ve gelen ve gelen cevapların örneğini istedim ve tamamını gönderdiler.

İskilip Belediyesinin ısrarlı yazışmalarının ve konuyu takip etmesinin ardından 23 Ekim 2003 tarihinde Türk Hava Kurumu tarafından İskilip Belediyesine bir başka uçağı hediye etti. Uçak ilçede bir bayram havasında davul ve zurnalarla karşılandı. 2 Eylül 1931 yılında atalarının uçak bağışlarken yaşadığı milli duyguları 72 yıl sonra torunları 23 Ekim 2003 günü aynı duyguları yaşadılar. Dedelerinin mirasını almanın mutluluğunu ve heyecanını hissettiler. (İskilip Belediye Başkanlığının bu konuda yaptığı tüm yazışmalar ve cevabı yazılar arşivlerimde mevcuttur.)

Paralel durum Zile'de yaşandı. Zile Belediyesi 1935 yılında atalarının alarak Türk Tayyare Cemiyetine hediye ettiği uçağın küçük maketini yaparak genç nesillere tanıtmayı başardı.

Bir başka örnek ise Kurtuluş Savaşı sırasında yaşandı. Erzurumlu Tüccar Hacı Mehmetzade Nafiz tarafından İtalyanlardan 4 adet uçak alındı ve iki uçak bedeli kadar parada orduya bağışlandı. Cömert ve vatansever Tüccar gönderdiği yazıda düşmanın üzerine ilk bombayı atacak olana da 200 lira bağışlamayı taahhüt etti. 2006'yılında Turgut Özakman'ın "Şu Çılgın Türkler" kitabı ile adı bir defa daha gün ışığına çıkan Nafız Kotan'ın Kotan'ın adının Erzurum'da havaalanına verilmesi için çalışmalar başlatıldı. Bizde yukarda ki gurur örnekleri gibi tarihi gurur kaynağımızı neden gün ışığına çıkartmayalım.
Kırıkkale olarak bu milli duyguyu ve sevinci niçin yaşamayalım?

Diğer şehirler gibi atalarımızın vatan sevgisini ve özverisini genç kuşaklara aktarmak için neyi bekliyoruz?

"KESKİN-1 UÇAĞI VE ŞEHİTLER ANITI" PROJESİ

2003 yılında Kırıkkale Valiliği Kent Konseyinin Düzenlediği "21.Yüzyılın Başında Kırıkkale" Sempozyumu bünyesinde Proje Yarışmasında Keskin-1 Uçağının veya benzerinin ilimize kazandırılması ve Şehitler Anıtı yapılarak uçağın anıtla bütünlük sağlamasını konu olarak ele almıştım. Projemiz Mansiyon ödülüne layık görüldü. Şehitler anıtını her fırsatta seslendirmemizi rağmen bir arpa boyu yol alamadık. Aşağıdaki metinde sizlere ve yetkililere bir defa daha sunuyorum.

PROJENİN ÖNEMİ

Keskin -1 Uçağının orijinali olmadığı için bir benzerinin İskilip örneğinde olduğu gibi Kırıkkale'ye verilmesi mümkün. Kırıkkale Valiliği'nin, Kırıkkale Belediyesinin veya Keskin Belediyesinin Türk Hava Kurumu ile yapacağı yazışmaların ardından bu hasretin biteceğine inanıyorum. Uçağın Bir benzerinin verilmesi durumunda Kırıkkale MKE, Kırıkkale Valiliği, Kırıkkale Belediyesi veya Keskin Belediyesi bünyesinde sergilenmesi sağlanabilir. Kapalı veya açık alanda uçağın sergilenmesi mümkün.

Uçak ile birlikte Çanakkale Savaşı, Birinci Dünya Savaşı, Sarıkamış Harekâtı, Kurtuluş Savaşı, Kore Savaşı, Kıbrıs Barış Harekâtı, Güneydoğu terör ve tüm görev şehitlerimiz olan 700 Asker ve Polis Kırıkkaleli vatan evladının isminin yer alacağı bir abide yapılarak uçak ile birlikte bütünlük sağlanabilir.

Uçak kapalı bir alanda sergilenirse uçağın devir teslim töreninde ve sonrasında elimizde bulunan 2-3 adet fotoğrafı büyük ebatlarda yapılarak uçağın çevresine yerleştirilerek uçak ile birlikte izleyicilerin uçağın teslim törenine yolculuk yapması sağlanabilir.

Ayrıca Kırıkkale 1925 yılında kurulan bir cumhuriyet şehri olduğu için tarihi mirası zayıf bir şehir. Keskin-1 Uçağı gibi tarihi değerlere aşırı derecede ihtiyacımız var. İlimizin tarihi diğer Anadolu şehirlerine göre çok zengin olmadığı için mevcutların en iyi şekilde değerlendirilmesi gerekir.

PROJE NASIL GERÇEKLEŞİR?

KESKİN -1 UÇAĞI VE ŞEHİTLER ANITI Projesi ciddi bir maliyet getirmemektedir. Türk Hava Kurumundan talep edilerek alınacak uçak bir Kamu Kurumu alanında sergilenebilir. Açık havada sergilenmesi durumunda yanına bir şehitler anıtının ve teslim töreni fotoğraflarının yapılması durumunda 15-20 Milyar Türk Lirası harcama ile önemli bir tarihi ve kültürel hizmetin hayata geçmesi sağlanmış olur.

Bu tarihi anıt ve uçak aynı zamanda Türk Savunma Sanayinin kalbi olan Kırıkkale nin bel kemiği durumunda bulanan Makine Kimya Kurumu ile de bütünlük arz eder.

Büyük bir özlemle şehir merkezine gelmesini beklediğimiz Silah Müzesi'nin de ilk adımı olarak değerlendirilerek ilerde müze bünyesine de alınabilir.

PROJENİN AMACI

Bu projenin hayata geçmesi durumunda şehirde büyük bir heyecan yaşanacağı ve milli duyguların hissedilir şekilde artacağına inanıyorum. Tarihimizin bu önemli gelişmelerini tarih kitaplarının sayfasında kalması yerine şehir'de herkesin görmesi ve öğrenmesi gerektiğine inanıyorum.

Kırıkkale ve Keskin insanın vatanperverlik ile milli birlik duygularını genç nesillere aktarmak,  tarihi değerlerimize sahip çıkmak ve yaşatmak. Özellikle genç ilimizin böylesi tarihi varlıklarının ortaya çıkması şehirleşme yolunda kültürel manada atılmış önemli bir adım olur. Kırıkkale'nin Kore Savaşında 7 asker şehidi bulunmaktadır. Bu isimler Ankara'da bulunan Kore Parkının anıtında yer almaktadır.  Korelilerin şehitlerimize gösterdiği duyarlılığı biz de gösterelim. Ancak Kırıkkale b u isimleri değil 700 tane şehidin adının yazılı olduğu bir anıt bulunmamaktadır.'Kırıkkaleli Şehitler' adı altında benim hazırladığım bir kitap ve birde Araştırmacı -Yazar Yakup Altın'ın hazırladığı 'Kırıkkaleli şehit ve gazilerimiz' kitabının dışında kapsamlı bir eser bir anıt maalesef yoktur. Özlemle bekliyoruz.

KESKİNLİLERİN THK İLGİSİ DEVAM ETTİ

Toraman ailesine altın madalya

Türk Tayyare Cemiyetine bir uçak alarak hediye eden Keskinlilerin Türk Hava Kurumuna ilgisi devam etti. Keskin'in ileri gelenlerinden Yusuf Toraman, 10 Mayıs 1943 tarihinde Türk Hava Kurumu'na 200 Lira bağışta bulundu. Dönemin Erzurum Mebusu ve Türk Hava Kurumu Başkanı Şükrü KOÇAK tarafından Keskinli Yusuf Toraman'a gönderilen altın madalya ve yazılı vesikada şu ifadeler yer aldı "Göklerimizi aşılmaz bir kale ve Türk ulusunu uçan bir millet haline getirmeye çalışan Türk Hava Kurumu'na yardım olmak üzere verdiğiniz 200 Liraya karşılık olarak size,  teşekkürlerimizle birlikte bir altın madalya sunuyoruz.

kalehaber.net 2010 - Tüm hakları saklıdır.